flEnglishline3نقشه پرتال3line2صفحه اصلیhomelineایرانax
/
تهک - توسعه هواشناسی کاربردی
//
تعريف خشكسالي آبشناسي

خشكسالي هيدرولوژيكي را بايد به همراه تاثيرات كاهش دوره بارش ( شامل بارش برف)بررسي كرد. اين كاهش بارش در ميزان آب رودخانه ها ، درياچه ها ، مخازن و سطح آبهاي زير زميني تاثير گذار خواهد بود. تناوب و شدت خشكسالي هيدرولوژيكي را بايد در محدوده حوزه آبخيز بررسي نمود. گرچه مبدا و منشا تمامي خشكسالي ها كمبود بارش ميباشد كه خارج از اراده و اعمال بشري است اما هيدرولوژيستها بيشتر توجه خود را صرف نحوه به پايان رساندن اين پديده و اين دوره در حوزه آبخيزو سيستم هيدرولوژيكي معطوف ميكنند. خشكسالي هاي هيدرولوژيكي معمولا همزمان با خشكساليهاي اقليمي و كشاورزي نبوده و با تاخيري نسبت به آنها روي ميدهد چرا كه زمان طولاني تري مورد نياز است تا اينكه اين كاهش بارش بتواند خود را در اجزائ سيستم هيدرولوژيكي از قبيل كاهش رطوبت خاك ، جريان آب رودخانه ها و يا سطح آب درياچه ها و مخازن نشان دهد. بنابر اين نقش و تاثير خشكسالي هيدرولوژيكي در بخشهاي مختلف اقتصادي و اجتماعي كاملا متمايز از يكديگر است . بعنوان مثال كاهش بارندگي ميتواند باعث نقصان و كاهش سريع رطوبت خاك گردد كه اين امر در وهله اول توسط متخصصين و مسئولين كشاورزي قابل مشاهده و فهم خواهد بود و مسئولين نيروگاههاي برقابي و يا محيط زيست با تاخير چند ماهه اي ممكن است اثرات آن را دريابند . از طرف ديگر آب جاري و يا آب ذخيره شده در سيستمهاي هيدرولوژيكي از قبيل رودخانه ها و مخازن بهره برداران متعددي داشته و استفاده هاي چند منظوره همانند كنترل سيلاب ، آبياري ، كشتيراني ، بهداشت و شرب ، ماهيگيري و حيات وحش از انها بعمل مي ايد و لذا پيامدها و شدت اثرات خشكسالي هيدرولوژيكي را افزون تر و پيچيده تر ميسازد و در هنگام وقوع خشكسالي رقابت بر سر استفاده از منابع آبي باعث بروز كشمكشهاي بين استفاده كنندكان از اب ميگردد.


2-1- نقش عوامل غير اقليمي در خشكسالي هيدرولوژيكي:


     هر چند عوامل اقليمي بعنوان عامل اصلي و اوليه خشكسالي شناخته ميشوند اما نميتوان از نقش ساير عوامل موثر و تشديد كننده پديده خشكسالي همانند تغييرات وسيع در كاربري زمين مثلا جنگل تراشي(deforestation ) تخريب خاك (land degradation)   و يا عمليات عمراني از قبيل ساخت سدهاي بزرگ كه مشخصات هيدرولوژيكي حوزه آبخيز را تحت تاثير قرار ميدهند غافل بود. سيستمهاي هيدرولوژيكي حلقه اتصال مناطق مختلف به يكديگر هستند و كمبود بارش در يك منطقه ممكن است مناطقي خارج از محدوده خود را نيز تحت تاثير قرار دهد. بعنوان مثال كمبود بارش درمناطق بالادستي حوزه آبخيز ، تمام حوزه را با خطر خشكسالي مواجه خواهد ساخت . خشكسالي چند ساله اخير شرق كشور به تبع از خشكسالي مناطق بالادستي حوزه آبخيز هيرمند در كشور افغانستان كه منجر به قطع آب و خشك شدن رودخانه هيرمند گرديده بود نمونه بارزي از اين تاثيرات است . علاوه بر اين تعييرات كاربري اراضي در بالادست حوزه آبخيز مشخصه هاي هيدرولوژيكي حوزه از قبيل نفوذپ اين تغييرات ذيري و ميزان توليد رواناب را تحت تاثير قرار داده وابتدا موجب وقوع سيل و نهايتا خشكسالي در پايين دست خواهد شد. بنابر كاربري از عواملي است كه عليرغم عدم وجود تغييرات محسوس درپارامترهاي موثر در خشكسالي اقليمي ممكن است شدت كمبود آب و خشكسالي هيدرولوژيكي را در منطقه تشديد نمايد. از ديگر عوامل موثر در تشديد خشكسالي بهره برداري بي رويه از آبهاي زير زميني ميباشد. تشديد استفاده از آبهاي زير زميني براي بالا بردن سطح زير كشت فشار مضاعفي را بر منابع آب زير زميني وارد ساخته و اين فشار فزاينده باعث افت فاحش سفره هاي آب زير زميني ميگردد. در سالهاي خشكسالي كه استفاده از اين منابع دوچندان ميگردد افت سطح سفره هاي آب زير زميني به حالت بحراني مي رسد. تخريب اراضي ناشي از چراي مفرط و روشهاي نامناسب كشاورزي و آبياري و متعاقب انها فرسايش آبي و بادي اثرات خشكسالي را تشديد مي نمايند. از بين رفتن خاك سطحي موجب كاهش ظرفيت جذب آب خاك و عدم امكان تغذيه آبهاي زير زميني و نهايتا منجر به بروز سيلاب خواهد شد. در كشور ايران كه اصولا سرزمين نسبتا خشكي است سيل و خشكسالي همزاد يكديگرند. بدليل شرايط خشك فلات ايران و توزيع زماني نامناسب بارشها اكث رودخانه هاي ايران فصلي هستند و ميزان جريان در آنها بشدت وابسته به ميزان بارندگي است ( بر خلاف رودخانه هايي كه رژيم برفي دارند ) . لذا در مواقعي كه بارندگي بيش از متوسط درازمدت باشد منطقه مواجه با سيل گشته و در سال هايي كه بارندگي كمتر از متوسط باشد با پديده خشكسالي مواجه خواهيم بود.
الگوهاي نامناسب كشت و استفاده از گونه هاي با نياز بالاي آبي در مناطق خشك نيز ميتواند از دلايل بروز خشكسالي باشد.
راندمان آبياري نيز ميتواند از ديگر عوامل موثربر خشكسالي باشد. در ايران راندمان آبياري حداكثر 35 درصد است يعني اينكه حدود دو برابر آبي كه مورد استفاده قرار ميگيرد به هدر ميرود . الگوي مصرف آب شرب نيز اثرات خشكسالي را تشديد مي نمايد.
 
2-2- توالي و ترتيب پيامدها و اثرات خشكسالي:
ترتيب و توالي تاثيرات خشكسالي هاي مختلف بيشترميتواند به متمايز ساختن و تشخيص هر يك از انواع خشكسالي كمك نمايد. معمولا وقتي خشكسالي بروز ميكند بخش كشاورزي بدليل وابستگي عميق به ميزان رطوبت خاك اولين بخشي خواهد بود كه اثرات خشكسالي را حس خواهد كرد. ميزان آب موجود در خاك بسرعت و تحت تاثير دوره خشكسالي كاهش خواهد يافت. در صورت ادامه روند خشكسالي ساير مردمي كه منابع مختلف آبي استفاده ميكنند نيز تحت تاثير قرار خواهند گرفت . گروههايي از مردم هم كه از منابع آب سطحي و زير زميني استفاده ميكنند اخرين گروهي خوهند بود كه اين مساله را لمس ميكنند. البته ميزان اين تاثيرات بستگي مستقيم به طول دوره خشكسالي دارد ، مطمئنا دوره هاي طولاني تر خشكسالي اثرات مخرب تري را ببار خواهند آورد. هنگامي كه خشكسالي اقليمي به اتمام ميرسد و بارش به شرايط طبيعي باز ميگردد ، نوبت به ترميم شرايط آبهاي سطحي و زير سطحي ميرسد كه تحت شرايط خشكسالي بشدت افت نموده اند. در اين حالت ابتدا رطوبت خاك به حالت طبيعي ميرسد و سپس آبهاي سطحي ، درياچه ها ، مخازن و نهايتا سفره هاي آب زيرزميني ترميم ميگردند. بنابراين بخشهايي كه وابسته به اين منابع آبي هستند نيز بترتيب از حيطه اثرات خشكسالي دور ميگردند و لذا ابتدا بخش كشاورزي كه وابسته به ميزان رطوبت خاك است بسرعت و بعد از ان بخشهاي وابسته به آبهاي سطحي و نهايتا قسمتهايي كه به آبهاي زير زميني وابسته هستند در زماني طولاني تر از اين دايره خارج خواهند شد. واضح است كه اين دوره زماني بازگشت به شرايط عادي تابع شدت خشكسالي ، مدت تداوم خشكسالي و ميزان بارش بعد از دوره خشكسالي ميباشد.
 
 
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
شماره تلفن
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
/
۱۳۹۷ شنبه ۲۶ آبان
/
//
اخرین تصویر ماهواره
بازدید کنندگان
تعداد بازدیدکنندگان امروز 2
تعداد بازدیدکنندگان دیروز 13
تعداد کل بازدیدکنندگان تا امروز 25051
تعداد کاربران بر خط 79
تعداد کاربران لاگین بر خط 1
/
پایگاه اطلاع رسانی مقام معظم رهبری
//
/
ریاست جمهوری
//
/
سایت سامد
//
ورود اعضا
شناسه کاربري
کلمه رمز

کدامنیت  



forget کلمه رمز را فراموش کرده ام
register ثبت نام

Powered by DorsaPortal